فصل دوم
آيين رفتار اخلاقي در انتخابات
1. مجريان و برگزاركنندگان (وزارت كشور، هيأت‌هاي اجرايي، نيروهاي انتظامي و...)
1-1 اجراي قوانين و آيين‌نامه‌هاي انتخاباتي، به دور از اعمال سليقه‌هاي جناحي، حزبي و شخصي.
2-1 پيروي از تفسير مراجع رسمي صلاحيت‌دار از قوانين و مقررات انتخابات و پرهيز از اظهار يا اعلان تفاسير سليقه‌اي.
3-1 تعامل دوستانه و سازنده با اركان دخيل در انتخابات، در جهت برگزاري هرچه سالم‌تر و آرام‌تر آن.
4-1 به كارگيري افراد آموزش‌ديده و باتجربه و داراي حسن سلوك، بدون توجه به گرايش‌هاي سياسي.
5-1 حفظ بي‌طرفي كامل در برخورد و تعامل با گرايش‌هاي مختلف سياسي رقابت‌كننده در انتخابات.
6-1 فراهم‌سازي يكسان زمينه رقابت سالم براي همه نامزدها، به دور از هرگونه تبعيض در اعطاي فرصت‌ها و امكانات.
7-1 اهتمام به مشاركت حداكثري صاحبان حق رأي
8-1 اطلاع‌رساني دقيق و به موقع درباره وظايف محول به مراجع ذي‌ربط، رسانه‌ها و افكار عمومي
9-1 گزارش به موقع، شفاف و كامل تخلف‌هاي انتخاباتي به مراجع مربوط.
10-1 برخورد و تعامل برابر با گروه‌هاي مختلف قومي، مذهبي، جنسيتي، طبقاتي، صنفي و...
11-1 صيانت از آراي ملت و حساسيت درباره هرگونه تقلب و دست‌كاري و جلوگيري از آن.
12-1 انتقادپذيري و پاسخ در برابر مراجع قانوني و افكار عمومي.
13-1 حفظ بي‌طرفي در اظهارات رسمي درباره نامزدها و طرفداران آنان.
14-1 همكاري صميمانه و همدلانه مسئولان سازمان‌ها، ادارات و نهادها با مجريان و ناظران در جهت برگزاري هر چه سالم‌تر و آرام‌تر انتخابات.
15-1 تلاش سازمان‌ها، ادارات و نهادها در جهت آموزش همگاني براي شركت آگاهانه و مسئولانه در انتخابات، به دور از هرگونه تهديد و تطميع كادر اداري و مردم.
16-1 صيانت از اطلاعات شخصي، محرمانه و طبقه‌بندي شده سازمان‌هاي دولتي درباره انتخابات، به ويژه اطلاعات مربوط به نامزدها و داوطلبان.
17-1 برخورد قاطع و ضابطه‌مند نيروهاي انتظامي با برهم‌زنندگان نظم عمومي و هنجارهاي اجتماعي، و اهتمام جدي در انجام وظيفه انتظامي و حفاظتي در شعب اخذ رأي.
18-1 حساسيت‌ قانوني نيروهاي انتظامي، در قبال حفظ حريم و حدود و ضوابط قانوني و برخورد بدون اغماض با قانون‌شكنان.
19-1 اجتناب‌ نيروهاي نظام از ورود به جناح‌بندي‌هاي سياسي و جانبداري يا مخالفت با نامزدها، گروه‌ها، احزاب يا جريان‌هاي انتخاباتي، و توجه به ايفاي نقش حرفه‌اي خود در اتحاد و همبستگي ملي.
2. ناظران: شوراي نگهبان، قوه‌قضاييه و مجلس شوراي اسلامي (در انتخابات شوراها)
1-2 احترام و رعايت قوانين و مقررات انتخابات در حوزه نظارت.
2-2 رعايت بي‌طرفي در نظارت و بررسي صلاحيت‌ها.
3-2 به كارگيري افراد آموزش ديده و باتجربه، بدون توجه به گرايش‌هاي سياسي.
4-2 تأكيد بر حضور كافي و مؤثر ناظران در همه شعب رأي‌گيري.
5-2 نظارت بر گزارش به موقع، شفاف و كامل تخلف‌هاي انتخاباتي به مراجع مربوط.
6-2 همكاري صميمانه با مجريان و پرهيز از دخالت‌هاي غيرقانوني در كار آنان.
7-2 اطلاع‌رساني به موقع از رد صلاحيت‌ها با حفظ حيثيت اجتماعي افراد.
8-2 رسيدگي دقيق و بهنگام به شكايات، با پرهيز از هرگونه تبعيض ميان افراد و جريان‌هاي مختلف انتخاباتي
9-2 دقت در حفظ اسرار داوطلبان و نامزدها و صيانت‌ از اطلاعات طبقه‌بندي شده انتخاباتي.
10-2 رعايت حيثيت اجتماعي و آبروي نامزدها در تحقيقات محلي.
11-2 انتقادپذيري و پاسخ‌گويي در برابر مراجع قانوني و افكار عمومي.
12-2 تلاش قوه‌قضاييه در فراهم‌سازي زمينه‌ برخورد قاطع با تخلف‌هاي انتخاباتي.
3. مطبوعات و رسانه‌ها
1-3 رسانه‌هاي دولتي و عمومي
1-1-3 احترام به قوانين و مقررات انتخابات
2-1-3 اهتمام به آموزش، رشد و آگاهي عمومي در زمينه انتخابات و لوازم آن و تشويق مردم به مشاركت در انتخابات.
3-1-3 ترويج اصول و ارزش‌هاي اخلاقي انتخابات و بكارگيري ادبيات صادقانه، وحدت‌بخش، اميدواركننده و نشاط‌آور در عرصه انتخابات.
4-1-3 فراهم‌سازي زمينه بدون تبعيض براي تبليغات همه نامزدها و جريان‌هاي انتخاباتي (در حدودي كه قانون اجازه مي‌دهد)
5-1-3 حفظ بي‌طرفي كامل انتخاباتي و صيانت از لوازم انتخابات آزاد.
6-1-3 رعايت قواعد ناظر به آرامش و نظم عمومي در انتخابات و پرهيز از هرگونه فضاسازي به سود يا زيان حزب يا نامزد خاص.
2-3 رسانه‌هاي خصوصي
1-2-3 احترام به قوانين و مقررات انتخابات.
2-2-3 اهتمام به آموزش، رشد و آگاهي عمومي در زمينه‌ انتخابات و لوازم آن و تشويق مردم به مشاركت در انتخابات.
3-2-3 اهتمام به آموزش، رشد و آگاهي عمومي در زمينه انتخابات و لوازم آن و تشويق مردم به مشاركت در انتخابات.
4-2-3 ترويج نگاه وظيفه‌گرايانه و قانون‌مدار به تبليغات انتخاباتي و پرهيز از نگاه كاسبكارانه به آن.
5-2-3 حمايت معقول و اخلاقي از حزب و جريان متبوع با پرهيز از تخريب و ناديده‌گرفتن شايستگي‌هاي احزاب و جريان‌هاي رقيب.
6-2-3 احترام به ارزش‌ها و دستاوردهاي انقلاب و نظام اسلامي و پرهيز از انتشار مطالب موهن درباره افراد حقيقي و حقوقي.
7-2-3 رعايت قواعد ناظر به حفظ آرامش و نظم عمومي، و پرهيز از فريب افكار عمومي به سود يا زيان حزب يا نامزد خاص، و تحريك تعصبات قومي، مذهبي، صنفي، گروهي و محلي.
8-2-3 كمك به ايجاد فضاي نقد منصفانه و مشفقانه درباره عملكرد اركان انتخابات و دوري از هرگونه اعتماد به گزارش‌ها و القائات بيگانگان و معاندان نظام اسلامي.
4. نخبگان و شخصيت‌هاي تأثيرگذار
1-4 احترام به قوانين و مقررات انتخابات و كمك به ترويج روحيه قانون‌گرايي در جامعه.
2-4 تلاش براي رشد آگاهي عمومي، نشاط اجتماعي، و مشاركت آگاهانه و حداكثري در انتخابات.
3-4 توجه و احترام به ارزش‌هاي ديني و ملي در بيانيه‌ها و سخنراني‌ها و موضع‌گيري‌ها.
4-4توصيه به دقت و مطالعه در شناسايي احزاب، جريان‌هاي سياسي يا نامزدهاي انتخاباتي، و پرهيز از اظهارنظرهاي غيرمسئولانه.
5-4 كمك به شناخت معيارهاي نامزد اصلح و ايجاد روحيه نقد منصفانه و اخلاقي عملكرد اركان دخيل در انتخابات.
6-3 حفظ وقار و منزلت اجتماعي در مواجهه با سود يا زيان جريان‌هاي انتخاباتي.
7-4 حفظ هشياري در برخورد با مخالفان نظام و پرهيز از اعتماد به بيگانگان و معاندان.
5. داوطلبان، نامزدها، احزاب و ستادهاي انتخاباتي
1-5 احترام به قوانين و مقررات انتخابات در همه مراحل انتخابات.
2-5 احترام به اصول و ارزش‌هاي اساسي نظام اسلامي؛ مانند اسلاميت، جمهوريت، استقلال، آزادي و عدالت
3-5 نگاه وظيفه‌گرايانه و خداپسندانه به ثبت‌نام و قرارگرفتن در معرض انتخاب مردم، و پرهيز از انگيزه‌هاي مادي و هواپرستانه.
4-5 كناره‌گيري و انصراف از داوطلبي و نامزدي در هر يك از مراحل انتخابات، در صورت آگاهي از حضور فرد يا افراد شايسته‌تر.
5-5 ترجيح مصالح عمومي و ملي بر منافع شخصي و گروهي
6-5 حفظ متانت و شرح صدر اسلامي در صورت رد صلاحيت شدن و دوري از جنجال‌آفريني.
7-5 رعايت انصاف و ادب در برخورد با رقبا و احترام به قواعد اخلاقي رقابت.
8-5 رعايت اعتدال و پرهيز از اسراف و زياده‌روي در هزينه‌ها
9-5 اهتمام به حفظ پاكيزه‌گي محيط زيست و پرهيز از آلودگي‌هاي محيطي در تبليغات.
10-5 توجه به عزت‌نفس و كرامت انساني و دور از هرگونه تهديد يا تطميع، خريد و فروش‌هاي رأي، يا وام‌دار شدن به صاحبان ثروت و قدرت.
11-5 حفظ هشياري تبليغاتي و پرهيز از اتكا و اعتماد به بيگانگان و رسانه‌هاي معاند نظام، يا افشاي اسرار نظام.
12-5 تعهد به شفاف‌سازي منابع مالي و هزينه‌هاي انتخاباتي، و اطلاع‌رساني به افكار عمومي مردم و عدم استفاده از امكانات دولتي و عمومي.
13-5 رعايت انصاف در تبليغات و اجتناب از زيرسؤال بردن دستاوردهاي نظام اسلامي و ناديده‌ گرفتن زحمات و خدمات دولت‌ها.
14-5 تعهد به برنامه محوري در تبليغات انتخاباتي، و پرهيز از كلي‌گويي و فريب افكار عمومي.
15-5 آموزش قوانين انتخابات و مفاد منشور اخلاقي به اعضاي ستاد انتخاباتي و تأكيد بر حفظ و رعايت آن‌ها.
16-5 همكاري صميمانه و سازنده با برگزاركنندگان در جهت برگزاري هرچه سالم‌تر انتخابات.
17-5 پذيرفتن نتيجه انتخابات و پيگيري اعتراض‌ها يا شكايت‌هاي احتمالي از طريق نهادهاي قانوني.
18-5 تبديل فضاي رقابت به فضاي همكاري سازنده با جريان پيروز در انتخابات.
6. انتخاب‌كنندگان
1-6 احترام به قوانين و مقررات انتخابات، و همكاري با مجريان و عوامل انتخابات
2-6 كسب آگاهي درباره قوانين مربوط به رأي‌دهندگان و رعايت دقيق آن‌ها.
3-6 مشاركت فعال و مسئولانه در انتخابات، به منزله وظيفه‌اي ديني و ملي، و تشويق محترمانه ساير شهروندان به مشاركت در انتخابات
4-6 تلاش براي كسب آگاهي دقيق درباره نامزدها و احزاب و برنامه‌هاي آن‌ها، براي اتخاذ تصميم متعهدانه در انتخاب اصلح.
5-6 اهتمام به كسب آگاهي درباره معيارهاي يك انتخاب درست و پرهيز از تعصبات قومي، مذهبي، محلي.
6-6 رعايت احترام نامزدها و احزاب‌ها و طرفداران آن‌ها.
7-6 اهتمام به نظارت اجتماعي و انجام درست فريضه امر به معروف و نهي از منكر در انتخابات براي پيشبرد اهداف يك انتخابات سالم.
8-6 شناخت اهميت‌ و ارزش حق رأي، به منزله حقي غيرقابل واگذاري و معامله.
9-6 احترام به نگرش‌ها و سليقه‌هاي مختلف سياسي، و پرهيز از بدبيني و بدگماني.
10-6 هوشياري در برابر تبليغات بيگانگان